Hier lees je meer over cultuur en dat luisteren naar wat niet gezegd wordt essentieel is.

Cultuur is het DNA van de organisatie. Het ontstaat tussen mensen. Het zijn gewoonten die aanwezig zijn, het is de manier waarop gekeken wordt. We kunnen stellen dat je cultuur de hele dag voelt.

Binnen cultuur draait het om de betekenissen die mensen geven aan gedrag. Het is meer dan de manier waarop we werken.

Cultuur zit niet in mensen, maar het gebeurt tussen mensen. Het wordt zichtbaar in interacties, in wat besproken wordt. Maar ook zeker in wat niet besproken wordt.

Kernwaarden alleen is niet genoeg

Het hebben van kernwaarden is niet genoeg. Het feit dat kernwaarden geformuleerd zijn, betekent niet automatisch dat ze ook daadwerkelijk in het dagelijkse gedrag van mensen terugkomen.

Een organisatie kan bijvoorbeeld transparantie als kernwaarde hebben. Wanneer er in vergaderingen spanningen onder tafel blijven, voelt iedereen dat deze waarde niet werkelijk uitgedragen wordt. Wat er tussen mensen gebeurt is een weerspiegeling van de informele cultuur.

Tip: Ga observeren en luisteren naar wat niet gezegd wordt.

Wat hoor je, maar wordt niet gezegd? Let goed op wat er in gesprekken onder de oppervlakte blijft. Zijn er stiltes of ongemakkelijke pauzes wanneer feedback ter sprake komt? Wat wordt er niet benoemd in vergaderingen? Dit kan vaak veel zeggen over de werkelijke cultuur.

Gedrag is niet het gevolg van één oorzaak

Patronen versterken elkaar. Gregory Bateson zegt hierover: gedrag in een organisatie is zelden het gevolg van één oorzaak. Het is een continu proces waarin patronen zichzelf versterken. Denk bijvoorbeeld aan:

1. Een manager die controleert, krijgt wantrouwen terug, wat leidt tot nog meer controle.
2. Er wordt weinig feedback gegeven, hierdoor kunnen er frustraties ontstaan onder de oppervlakte, dit maakt het nog moeilijker om eerlijk te zijn. De openheid neemt nog verder af.
3. Er wordt veel buiten werktijd gewerkt, anderen kunnen druk ervaren om dit ook te doen. Er kan een cultuur ontstaan van “altijd bereikbaar” zijn. Grenzen stellen wordt steeds lastiger.

Je ziet hier duidelijk dat er blinde vlekken zijn waar je als organisatie mee aan de slag moet. Val niet in de valkuil van het weerleggen van dit probleem bij medewerkers. Je mist dan cruciale informatie over de werkelijke dynamiek en cultuur in je organisatie

Misschien zit er een afhankelijkheidspatroon achter en wachten medewerkers tot de leidinggevende het zegt. Of is er sprake van vecht of vluchtgedrag en wordt er gedacht “het heeft toch geen zin”.

Wanneer je niet onderzoekt wat er speelt, mis je cruciale informatie.

Praktische tips voor het ontdekken van de informele cultuur

1. Observeer, kijk naar wat mensen doen en niet alleen naar wat ze zeggen.
2. Onderzoek de ongeschreven regels (niemand durft fouten te delen/geen eerlijke feedback enz.)
3. Wees onderzoekend, voorkom discussie. Zoek naar onderliggende redenen waarom iemand ergens aan vast wil houden.
4. Verschil maakt verschil, zet verschillende perspectieven bewust bij elkaar. Wat zie jij anders dan ik?